Hot

Những điều cần lưu ý khi làm Bài thi tiếng Anh THPT-Tuyển sinh Đại học

Bài thi tiếng Anh kết thúc chương trình trung học phổ thông (THPT) quốc gia kể từ 2015 nhằm hai mục đích: xét công nhận tốt nghiệp THPT và xét tuyển vào các trường đại học-cao đẳng, nó vẫn có những dụng ý đánh giá riêng biệt trong mỗi phần.
Những điều cần lưu ý khi làm Bài thi tiếng Anh THPT-Tuyển sinh Đại học

Mặc dù các thành tố của một ngôn ngữ luôn đan quyện vào nhau chặt chẽ, khó có thể tách biệt đâu là hình thái đâu là nội dung. Tuy nhiên, một bài thi cần phân chia tường minh một cách tương đối phục vụ mục đích kiểm tra-đánh giá.

Để có cái nhìn khái quát, bài viết điểm lại cấu trúc bề mặt và những yêu cầu và dụng ý của bài thi.

Mô tả khái quát

Trong kỳ thi THPT QG 2015, hai yêu cầu khác nhau được gộp trong một bài thi sẽ tự nhiên tạo ra những khó khăn nhất định cho cả người soạn đề thi và thí sinh, đặc biệt khi nó không khu biệt mục nào, câu nào dành cho đối tượng nào một cách tường minh. Người soạn đề thi phải đảm bảo các tiêu chí cốt lõi và các yêu cầu bắt buộc khác của một đề thi, còn thi sinh lại có khó khăn quyết định chọn mục nào cho vừa sức và phù hợp mục đích.

Trong khi bài thi phải đảm bảo đánh giá xem học sinh sau khi học hết chương trình THPT có đạt được những mục tiêu do chương trình đặt ra hay không, có nghĩa là bài thi phải lấy nội dung và mục tiêu chương trình làm cơ sở (syllabus-based), thì mục đích xét tuyển vào đại học cần phải chọn được thí sinh phù hợp cho việc học tập ở mức cao hơn. Hai nội dung khác nhau về bản chất: Một là kiểm tra thành quả và một là kiểm tra để tuyển-loại mà trước đây nằm riêng rẽ cho hai kỳ thi khác nhau.

Chính vì vậy, bài thi hằng năm vừa đảm bảo bao quát chương trình THPT, vừa chứa những kiến thức (về hình thái ngôn ngữ như ngữ pháp, từ vựng, ngữ âm, …) hoặc kỹ năng (như đọc, viết) đòi hỏi thí sinh ở mức cao hơn mức hoàn thành chương trình để tôt nghiệp.

Những ai quan tâm đến việc dạy và học ngoại ngữ đều hiểu bài thi đánh giá khả năng sử dụng ngoại ngữ phải bao gổm cả bốn kỹ năng: đọc, nghe, viết, và nói. Song tổ chức thi cả bốn kỹ năng cho hàng vạn thi sinh cùng một lúc là việc gần như bất khả thi với cả những nước tiên tiến, chưa kể đến việc chấm bài. Việc đánh giá những kỹ năng khẩu ngữ nên được thực hiện trong quá trình dạy và học. Với những học sinh có nhu cầu du học, phần thi nói của TOEFL, IELTS, … là giải pháp thích hợp.

Thành phần bài thi và dụng ý

Bài thi dạng viết hằng năm, cho dù chỉ có 80 câu hỏi và thời lượng 90 phút, vẫn phải bao quát cả hai lĩnh vực hình thái ngôn ngữ và kỹ năng ngôn ngữ.

Nếu ta phân tích thành phần và yêu cầu của từng mục hoặc câu hỏi, ta có thể thấy trong mỗi mục đã có những câu có độ khó khác nhau, có trọng tâm khác nhau nhằm đánh giá hiểu biết và khả năng sử dụng ngôn ngữ và kỹ năng của thí sinh.

Ngữ âm thực hành

Về lý thuyết, đánh giá kỹ năng sử dụng ngôn ngữ trực tiếp là phương pháp tối ưu. Đánh giá về thực hành ngữ âm cũng vậy. Song, việc đánh giá phát âm của hàng vạn thí sinh là không thể, đặc biệt trong hoàn cảnh Việt Nam. Do vậy, mục này gồm những câu hỏi yêu cầu thí sinh từ nhận biết cách phát âm đến nhận biết vị trí trọng âm (chính, phụ) của từ đơn lẻ. Mặc dù phần này chỉ kiểm tra gián tiếp, được đưa vào bài thi ngay từ năm 2002, nó đã có tác dụng phản hồi tích cực, khiến người dạy và người học ý thức hơn về phát âm, các nhà xuất bản, sách giáo khoa (nội địa) bổ sung phần ngữ âm vào sách giáo khoa. Đơn giản vì tiếng Anh thường bị “lên án” là “viết một đường – đọc một nẻo”; phát âm tiếng Anh luôn khó với người học, không chỉ với người Việt.

Các câu hỏi thường lấy cơ sở là những khó khăn hoặc lỗi người Việt học tiếng Anh hay mắc.

Một trong những thói quen không tốt của không ít người là đọc hay nói mà không quan tâm đến trọng âm câu và trọng âm từ, đặc biệt từ có nhiều âm tiết, do chuyển di tiêu cực từ tiếng mẹ đẻ là ngôn ngữ thanh điệu (TL), trong khi tiếng Anh là ngôn ngữ sử dụng ngữ điệu (IL). Một thói quen bất lợi khác là phát âm theo lối suy diễn, như một lần bài “Họ nói na ná một thứ tiếng Anh” đã nêu (Báo điện tử tuanvietnam, số 30/11/2012).

Cụ thể hơn, phần ngữ âm đòi hỏi thí sinh hiểu được khái niệm âm tiết và phân biệt được đơn vị âm tiết; nhận biết được vị trí của trọng âm từ, hoặc nhận biết được sự khác nhau về cách thức phát âm của âm nguyên âm và âm phụ âm. Người viết bài này cho rằng ngữ âm tiếng Anh luôn là vẫn đề cần được chú ý với người Việt học tiếng Anh.

Phát âm và nói đúng trọng âm-ngữ điệu giúp người nghe và người nói hiểu được nhau vì họ dùng chung một mã; nói đúng giúp người nói truyền đạt lưu loát hơn. Hơn thế nữa, với tiếng nào cũng vậy, chúng ta đừng quên rằng phát âm đúng-sai thể hiện một phần văn hóa/học vấn của người nói.

Ngữ pháp từ vựng

Là phần kiểm tra mức độ thành thạo sử dụng văn phạm và từ ngữ, phần này phải bao quát các kiến thức có trong chương trình PTTH, như thời, thể, cấu trúc câu, phương thức cấu tạo từ, ... Các hỏi về từ vựng xoay quanh vấn đề cấu tạo từ, chọn từ cho phù hợp văn cảnh giao tiếp.

Người ta cho rằng, giỏi một ngôn ngữ thể hiện ở khối từ vựng của ngôn ngữ đó và khả năng sử dụng chúng. Khối từ vựng lớn đồng nghĩa với sự đọc rộng. Cũng do vậy, những câu hỏi về việc chọn từ, tìm từ đồng nghĩa-trái nghĩa, … thường xuất hiện trong các bài thi. Ở mức độ cao hơn, có những câu hỏi đòi hỏi thí sinh xác định từ cận nghĩa/đồng nghĩa-trái nghĩa theo văn cảnh. Những từ này có thể không phải là từ cận nghĩa/đồng nghĩa-trái nghĩa trong từ điển, nhưng chúng lại đồng nghĩa hoặc trái nghĩa trong văn cảnh cụ thể. Loại câu hỏi này còn được củng cố trong bài đọc với văn cảnh rộng hơn. Những câu hỏi này dường như nhắm vào đối tượng là thí sinh có nhu cầu vào đại học.

Các câu hỏi về từ vựng nhắm kiểm tra hiểu biết và khả năng vận dụng từ, như phương thức cấu tạo từ, chọn từ (word choice/ usage), nhớ và vận dụng được các phương thức cấu tạo từ cơ bản, nhận biết được dạng thức khác nhau của từ trong văn cảnh cụ thể. Ở mức độ cao hơn, câu hỏi yêu cầu thí sinh chọn từ thích hợp về nét nghĩa, sắc thái biểu cảm, ... Tiếng Anh có khá nhiều cụm từ cố định (set phrase) mang tính đặc ngữ và động từ hai thành phần (phrasal verb). Những câu hỏi này đòi hỏi thí sinh phải đọc sâu và rộng để ghi nhớ cách chúng được sử dụng trong văn cảnh cụ thể như thế nào.

Các câu hỏi về văn phạm của phần này yêu cầu thí sinh hiểu và sử dụng được động từ theo các quy luật ngữ pháp về thời, thể, thức, … Biết sử dụng danh từ, đại từ, tính từ, giới từ, … chính xác trong văn cảnh cụ thể, phân biệt và áp dụng được các cấu trúc câu, đặc biệt sự hòa hợp về thời trong câu phức, ...

Ngoài những câu hỏi về hình thái ngôn ngữ đơn thuần, bài thi còn có những câu kiểm tra khả năng ứng đối qua những đối thoại trong tình huống giả. Vì những câu này thường xoay quanh những đối thoại, tính lỏng lẻo của khẩu ngữ luôn là khó khăn cho cả người viết câu hỏi và thí sinh, đặc biệt tiếng Anh có nhiều biển thể, như tiếng Anh nói ở Vương quốc Anh, tiếng Anh nói ở Mỹ, Australia, New Zealand, … Chính vì thế các câu dẫn thường cố gắng mở rộng tình huống giao tiếp (setting) để giúp thí sinh xác định lời ứng đối thích hợp dễ hơn. Mục này đòi hỏi thí sinh biết sử dụng từ/ ngữ để ứng đối một cách thích hợp với phát ngôn thể hiện các chức năng giao tiếp cơ bản như chào hỏi, khen-chê, cầu khiến, đề nghị, mời, … trong văn hóa bản ngữ tiếng Anh. Thí sinh cần hiểu rằng trong văn hóa giao tiếp đời thực, các yếu tố “Với ai? Ở đâu? Khi nào?” sẽ quyết định “Nói gì và nói thế nào”.

Phần kỹ năng

Bài điền khuyết, một dạng bài tổng hợp, có thể sử dụng để kiểm tra hiểu biết về hình thái ngôn ngữ, cách vận dụng, chọn được từ/ ngữ phù hợp (nghĩa ngữ pháp, nghĩa từ vựng) để hoàn thành một đoạn văn, hoặc có thể sử dụng để kiểm tra đọc hiểu – tùy thuộc vào ý định của người soạn đề thi. Mặc dù nghĩa ngữ pháp, nghĩa từ vựng luôn đan vào nhau, mục này sẽ khó hơn nếu những điểm điền khuyết tập trung vào từ mang nghĩa từ vựng so với nghĩa cấu trúc.

Phần đọc hiểu thường là phần khó hơn cả trong bài thi. Các tiểu kỹ năng như đọc lướt, đọc chi tiết, đọc phê phán, … đều được sử dụng với những tỷ lệ khác nhau (khó-dễ). Tóm lại, phần đọc có thể đòi hỏi thí sinh tìm thông tin đại ý/ cụ thể, đoán được nghĩa từ mới thông qua văn cảnh, hiểu được cách ví von, hoán dụ, ẩn dụ; tương phản; đồng nghĩa/ trái nghĩa, … có trong đoạn văn, Đáp ứng được yêu cầu của bài thi thể hiện khả năng phân tích, phê phán, tổng hợp, và suy luận. Câu hỏi khó hơn cả là câu hỏi tống hợp, suy luận, câu hỏi về thái độ, ấn ý tác giả, … hoặc chi tiết cụ thể nào đó trong đoạn văn.

Phần sửa lỗi

Phần sửa lỗi qua bài thi nhiều năm qua cho thấy các câu hỏi trong mục này tập trung vào những lỗi khá điển hình trong khi viết của người Việt học tiếng Anh, như hiện tượng viết lặp ý, thừa từ, bất cân xứng, bất đồng chủ ngữ-bổ ngữ, … Cụ thể, các câu hỏi yêu cầu thí sinh phát hiện được lỗi cần phải sửa, đặc biệt lỗi liên quan đến kĩ năng viết, phân biệt được câu đúng-sai diễn đạt cùng ý về phương diện cấu trúc, tính cân đối, sự hòa hợp chủ-vị, mệnh đề chính-phụ, sự mập mờ (ambiguity) về nghĩa (do vị trí bổ ngữ, phương tiện liên kết, …).

Phần Viết

Viết là kỹ năng sáng tạo và được đánh giá một cách chủ quan. Ngày nay, để đảm bảo tính công bằng và giảm tính chủ quan của giám khảo, người ta đã kết hợp giám khảo là người và chấm điểm tự động (autoscoring) với Criterion. Viết quá ngắn để có thể đánh giá đúng về khả năng của thí sinh. Nếu chỉ hát một hai câu khó thì có thể đánh giá ca sỹ đó hát hay hay dở. Để đánh giá được khả năng viết của học sinh, phần viết cần dài hơn (khoảng 300 từ), đồng nghĩa với thời lượng phải thay đổi.

Trong kỳ thi tuyển sinh đại học năm 2015, bài thi “năng lực” của ĐHQG Hanoi vẫn giữ nguyên format của đề thi TSĐH những năm trước của Bộ GD với những câu viết gián tiếp.

Để có thể làm tốt bài thi, thí sinh cần thực hành trên những bài thi cụ thể. Song, với một vài phân tích và nhận xét trên, người viết hi vọng cung cấp cho bạn đọc cái nhìn khái quát về bài thi tiếng Anh và dụng ý của từng mục của nó dùng xét tốt nghiệp THPT và xét tuyển vào đại học-cao đẳng.

Nguồn:thiquocgia.vn
Những điều cần lưu ý khi làm Bài thi tiếng Anh THPT-Tuyển sinh Đại học Những điều cần lưu ý khi làm Bài thi tiếng Anh THPT-Tuyển sinh Đại học Reviewed by sactoan on 20:58 Rating: 5

Không có nhận xét nào